เยือนฮังการี: บทเรียนธรรมาภิบาลจากรัฐสภาริมดานูบ สู่ยกระดับรัฐสภาไทย

รัฐสภาริมดานูบ ภาพลักษณ์ชาติที่สร้างด้วยความโปร่งใส

"...ระหว่างวันที่ 26 กุมภาพันธ์ – 5 มีนาคม 2569 คณะกรรมาธิการกิจการองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ การป้องกันและปราบปรามการทุจริต และการเสริมสร้างธรรมาภิบาล วุฒิสภา ได้เดินทางไปประชุมทวิภาคีและศึกษาดูงาน 5 ประเทศในภูมิภาคยุโรป ได้แก่ เยอรมนี ออสเตรีย ฮังการี สโลวัก และสาธารณรัฐเช็ก

ภารกิจครั้งนี้มิได้เป็นเพียงการเยือนในเชิงพิธีการ หากแต่เป็นการ “ทูตรัฐสภา” (Parliamentary Diplomacy) ที่มุ่งเสริมสร้างความร่วมมือด้านธรรมาภิบาล การป้องกันและปราบปรามการทุจริต และการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้เชิงนโยบายระหว่างรัฐสภาไทยกับประเทศคู่เจรจา..." 

การเดินทางเยือนกรุงบูดาเปสต์ ประเทศฮังการี ในภารกิจประชุมทวิภาคีของคณะกรรมาธิการกิจการองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญฯ วุฒิสภา ทำให้ผมได้สัมผัสอีกมิติหนึ่งของยุโรปกลาง — ดินแดนที่มีประวัติศาสตร์การเมืองเข้มข้น และกำลังปรับสมดุลระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจกับหลักธรรมาภิบาลในโลกยุคใหม่

| รัฐสภาริมดานูบ: สัญลักษณ์ของอธิปไตยประชาชน

อาคารรัฐสภาฮังการีที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำดานูบ มิใช่เพียงสถาปัตยกรรมอันงดงาม หากเป็นสัญลักษณ์ของระบบนิติบัญญัติที่มีบทบาทกำหนดทิศทางประเทศอย่างชัดเจน อาทิ การตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพที่อยู่บนพื้นฐานของข้อมูลที่ครบถ้วน และมีกระบวนการทำงานที่ชัดเจน ไม่ใช่เพียงการตั้งคำถามเชิงการเมือง แต่มีระบบติดตามผลอย่างต่อเนื่อง

| ความท้าทายในบริบทสหภาพยุโรป

ฮังการีเป็นประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป (EU) ซึ่งต้องปฏิบัติตามกรอบกฎหมายและมาตรฐานด้านความโปร่งใสของยุโรป ขณะเดียวกันก็เผชิญแรงกดดันทางการเมืองและการตรวจสอบจากภายนอกประเทศ

ประสบการณ์ของฮังการีสะท้อนว่า ในโลกที่เชื่อมโยงถึงกัน การบริหารประเทศไม่ได้พิจารณาเฉพาะภายใน หากต้องคำนึงถึงมาตรฐานสากล ความเชื่อมั่นนักลงทุน และภาพลักษณ์ในเวทีระหว่างประเทศ

สำหรับประเทศไทย จุดนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะการยกระดับดัชนีความโปร่งใสหรือความสามารถในการแข่งขัน มิได้เป็นเพียงเรื่องภายในประเทศ แต่เชื่อมโยงกับความเชื่อมั่นในระดับภูมิภาคและระดับโลก

| ธรรมาภิบาลกับการพัฒนาเมือง

บูดาเปสต์เป็นเมืองที่ผสมผสานมรดกวัฒนธรรมกับการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างสมดุล แม่น้ำดานูบและสะพานเชนบริดจ์ไม่เพียงเป็นแลนด์มาร์กทางประวัติศาสตร์ แต่ยังเป็นศูนย์กลางกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวที่สร้างรายได้มหาศาล

การบริหารจัดการพื้นที่สาธารณะและทรัพยากรทางวัฒนธรรมของฮังการีสะท้อนหลักคิดที่ว่า การพัฒนาอย่างยั่งยืนต้องอาศัยความโปร่งใส การวางแผนระยะยาว และการมีส่วนร่วมของประชาชน

| บทสรุปสำหรับประเทศไทย

การเยือนฮังการีครั้งนี้ ทำให้เห็นชัดว่า บทบาทของรัฐสภาในยุคปัจจุบันต้องก้าวไกลกว่าการตรากฎหมาย หากต้องเป็น “สถาบันกำกับทิศทางธรรมาภิบาลของประเทศ” อย่างแท้จริง

ประเทศไทยจำเป็นต้องเสริมสร้างกลไกตรวจสอบเชิงระบบ ยกระดับการเปิดเผยข้อมูล และสร้างความต่อเนื่องของนโยบายต่อต้านการทุจริต เพื่อสร้างความเชื่อมั่นทั้งในประเทศและในเวทีระหว่างประเทศ

"ริมแม่น้ำดานูบอาจห่างไกลจากเจ้าพระยา
แต่สาระสำคัญของบทเรียนฮังการีนั้นใกล้ตัวเรากว่าที่คิด"

เพราะธรรมาภิบาลมิใช่เพียงหลักการ หากเป็นรากฐานของความมั่นคงและศักยภาพการแข่งขันของชาติ

โดย สุทนต์ กล้าการขาย
        สมาชิกวุฒิสภา
        วันอาทิตย์ที่ 1 มีนาคม 2569